Laser Wysokoenergetyczny. W tych wskazaniach jest najskuteczniejszy.

Laser wysokoenergetyczny (w skrócie HILT, od angielskiego high-intensity laser therapy) najwięcej daje przy bólu szyi i karku, bólu pleców, łokciu tenisisty, bolesnym barku i zwyrodnieniu kolana. Najlepiej działa jako dodatek do ćwiczeń: zmniejsza ból na tyle, że łatwiej wrócić do ruchu. Pomaga też przy bliznach po oparzeniach i ranach, które długo się nie goją.

Czym laser wysokoenergetyczny różni się od zwykłego lasera?

Laser w fizjoterapii to skupione światło, które kieruje się na bolesne miejsce. Zabieg nie wymaga wkłuwania się w tkanki, a czujesz w tym czasie najwyżej delikatne ciepło. Różnica między laserami tkwi w mocy, a więc w tym, ile energii trafia do tkanek w krótkim czasie.

Dobrze widać to w badaniu 34 osób ze zwyrodnieniem kolana, w którym porównano oba rodzaje lasera. Laser wysokoenergetyczny pracował z mocą 5 W, a niskoenergetyczny – 0,4 W. W jednej sesji kolano dostawało więc 3190 dżuli energii zamiast 400, czyli prawie osiem razy więcej.

Przy jakich dolegliwościach laser działa najlepiej?

W największym przeglądzie, który zebrał 48 badań z losowym przydziałem do grup – czyli takich, w których o tym, kto dostaje laser, a kto inne leczenie, decyduje los – laser wysokoenergetyczny zmniejszał ból średnio o 1,3 punktu w skali od 0 do 10 i poprawiał sprawność. Najwyraźniej poprawiała się sprawność kolana i barku. W innym przeglądzie badań, w którym ból oceniano u 736 osób laser najmocniej zmniejszał ból szyi, a zaraz po nim ból pleców.

Wynika z tego prosta mapa: szyja i plecy, ścięgna przy łokciu i barku, kolano ze zwyrodnieniem. Do tego blizny i trudno gojące się rany. Poniżej każde z tych miejsc po kolei.

Ból szyi, karku i pleców

W przeglądzie 20 badań osób z bólem szyi laser dodany do fizjoterapii zmniejszał ból średnio o 14 punktów w skali od 0 do 100, poprawiał odchylanie głowy do tyłu i ułatwiał codzienne czynności. Najlepiej wypadał w trzech sytuacjach: przy bolesnych punktach spustowych w mięśniach karku (to wyczuwalne, tkliwe zgrubienia w mięśniu), przy bólu promieniującym z szyi do ręki i przy bólu szyi, który trwa od miesięcy.

Ból promieniujący do ręki bierze się zwykle z podrażnienia korzenia nerwowego, który wychodzi z kręgosłupa szyjnego. W badaniu 90 osób z takim bólem wszyscy ćwiczyli, ale jedna grupa dostawała do tego laser, druga zabieg pozorowany, a trzecia tylko ćwiczenia. Po 4 i po 12 tygodniach ból ręki i szyi zmniejszył się najbardziej w grupie z laserem, i to ona najlepiej radziła sobie w codziennych czynnościach.

Przy punktach spustowych laser nie jest jedyną drogą. W badaniu 108 osób z bólem karku i górnej części pleców wywołanym punktami spustowymi zarówno ćwiczenia z laserem, jak i ćwiczenia z suchym igłowaniem dawały lepsze wyniki niż same ćwiczenia. Dlatego metodę dobieramy do pacjenta.

Laser pomaga też przy bólu mięśni żuchwy. W badaniu 76 osób z bólem mięśni żwaczy i okolicy stawu skroniowo-żuchwowego po 4 tygodniach ból zmniejszył się o 47% w grupie z laserem i o 4% w grupie z zabiegiem pozorowanym. Po 12 tygodniach osoby z grupy laserowej otwierały usta o 27% szerzej niż przed leczeniem, a osoby z grupy pozorowanej – o 4%. Więcej o tym, jak szyja i żuchwa łączą się z bólem głowy, piszemy we wpisie o fizjoterapii w bólach głowy.

Przy plecach wnioski są podobne. W przeglądzie 10 badań osób z bólem szyi albo krzyża laser połączony z ćwiczeniami wyraźniej zmniejszał ból i poprawiał sprawność niż te same ćwiczenia z laserem pozorowanym. Laser sam albo dołożony do fizjoterapii również dawał lepsze wyniki niż sama fizjoterapia. Tak pracujemy podczas fizjoterapii kręgosłupa.

Łokieć tenisisty i bolesny bark

Łokieć tenisisty to przeciążenie ścięgien, które przyczepiają się do kości po zewnętrznej stronie łokcia. Boli przy chwytaniu, podnoszeniu czajnika czy pracy myszką. W badaniu 42 osób z łokciem tenisisty wszyscy przez 2 tygodnie mieli 10 zabiegów fizjoterapii. Osoby, które dostały do tego 4 zabiegi laserem, miały mniejszy ból, silniejszy chwyt i sprawniejszą rękę niż osoby po samej fizjoterapii. Skąd ten ból się bierze i jak go leczyć, opisujemy we wpisie o łokciu tenisisty.

Szerszy obraz daje przegląd 15 badań z udziałem 629 osób z przeciążonymi ścięgnami. Ponad połowa tych badań dotyczyła łokcia tenisisty, a ponad jedna czwarta – ścięgien stożka rotatorów w barku. Laser zmniejszał ból, najmocniej ten, który pojawia się przy obciążaniu ścięgna, a efekt rósł z czasem i był największy po 16 tygodniach. Sprawność poprawiała się bardziej przy barku niż przy łokciu.

Ból barku nie zawsze zaczyna się w samym barku. Gdy łopatka pracuje inaczej, ścięgna barku łatwiej się przeciążają – piszemy o tym we wpisie o odstającej łopatce, a o najczęstszych problemach barku – we wpisie o rehabilitacji barku. Laser ścisza ból, a resztę robi praca nad ruchem łopatki i siłą barku w ramach fizjoterapii po urazach i przeciążeniach.

Zwyrodnienie kolana

W tym samym badaniu 34 osób z łagodnym i umiarkowanym zwyrodnieniem kolana, o którym pisaliśmy wyżej, wszyscy przez 12 tygodni co tydzień ćwiczyli i dostawali zabieg laserem. Przy laserze wysokoenergetycznym poprawa bólu, zgięcia kolana i codziennej sprawności przekroczyła próg, od którego pacjent odczuwa ją jako realną zmianę. Przy laserze niskoenergetycznym ten próg przekroczył tylko ból.

Zwyrodniała chrząstka potrzebuje ruchu, bo to on ją odżywia – opisujemy to we wpisie o zwyrodnieniu stawów. Laser jest tu sposobem, żeby ćwiczenia przestały boleć na tyle, by dało się je regularnie robić.

Blizny i rany, które długo się goją

Blizna po operacji albo oparzeniu potrafi ciągnąć, swędzieć i ograniczać ruch. W badaniu 49 dorosłych po oparzeniach, którym dokuczało swędzenie blizn, jedni przez 6 tygodni dostawali laser trzy razy w tygodniu, drudzy zabieg pozorowany. Wszyscy brali ten sam lek przeciwhistaminowy i masowali blizny olejem kokosowym. W grupie z laserem swędzenie zmalało wyraźniej, ból był mniejszy, uścisk dłoni silniejszy, a pacjenci potrzebowali mniej leku. Mniejsze swędzenie i lepsza jakość życia utrzymywały się jeszcze 12 tygodni po zabiegach.

W badaniu 40 kobiet z cukrzycą, u których rana po cesarskim cięciu goiła się zbyt wolno, 6 tygodni zabiegów laserem zmniejszyło ranę i poprawiło jej wygląd bardziej niż zabieg pozorowany.

Przy bliznach pooperacyjnych laser łączymy z terapią manualną blizny i ćwiczeniami, które przywracają ruch w operowanym miejscu. Tak wygląda u nas fizjoterapia po operacji.

Jak sprawdzić, czy laser Ci pomaga?

Najprościej: przez ruch, który teraz boli. Przed pierwszym zabiegiem sprawdzamy, co dokładnie wywołuje ból – chwytanie, unoszenie ręki, skręt głowy, schodzenie ze schodów – i jak mocno. Mierzymy zakres ruchu, a przy barku, biodrze czy kolanie także siłę dynamometrem, każdą stronę osobno. Po serii zabiegów robimy to samo i porównujemy.

W opisanych badaniach zabiegi trwały od 2 tygodni (łokieć tenisisty) do 12 tygodni (kolano), a efekt mierzono jeszcze tygodnie później. Przy ścięgnach poprawa rosła nawet do 16 tygodni. Dlatego oceniamy go po serii zabiegów, a nie po pierwszej wizycie. Jeśli po kilku zabiegach ruch nie robi się łatwiejszy, zmieniamy plan.

Co robimy poza laserem?

W przeglądach badań nad szyją i kręgosłupem powtarza się to samo: laser daje najwięcej wtedy, gdy jest dołożony do ćwiczeń. Mniejszy ból otwiera drogę do ruchu, a siłę i wytrzymałość ścięgna buduje trening.

Przy łokciu tenisisty i barku to stopniowe obciążanie ścięgna i trening siłowy. Przy szyi i plecach ćwiczenia, terapia manualna, a przy punktach spustowych czasem suche igłowanie. Przy kolanie trening siłowy mięśni uda i biodra. Laser dokładamy tam, gdzie ból blokuje ten plan, i odstawiamy, gdy przestaje być potrzebny.

Kiedy ból to coś więcej niż przeciążenie?

Laser jest częścią rehabilitacji, nie zastępuje diagnozy. Do lekarza zgłoś się najpierw, gdy:

• po świeżym urazie masz duży obrzęk, siniak albo nie możesz obciążyć nogi lub ręki,
• kość boli punktowo przy ucisku i coraz bardziej przy chodzeniu lub bieganiu – to może być złamanie zmęczeniowe, które trzeba potwierdzić badaniem obrazowym,
• bólowi szyi towarzyszy osłabienie ręki, narastające drętwienie albo zaburzenia równowagi,
• bólowi pleców towarzyszy drętwienie krocza albo kłopoty z oddawaniem moczu – wtedy pilnie,
• ból budzi Cię w nocy niezależnie od pozycji, masz gorączkę albo bez powodu tracisz na wadze.

Przed zabiegiem powiedz nam o ciąży, leczeniu onkologicznym, zaburzeniach czucia, nadwrażliwości na światło, przyjmowanych lekach, implantach i niedawnych zastrzykach. Wtedy sprawdzamy, czy laser jest dla Ciebie bezpieczny.

Jak wygląda zabieg u nas?

W gabinecie Active-Fizjo w Nadolicach Małych zaczynamy od rozmowy i sprawdzenia ruchu. Pytamy o leki i wcześniejsze leczenie, oglądamy skórę w miejscu naświetlania i sprawdzamy przeciwwskazania. Podczas zabiegu Ty i terapeuta macie okulary ochronne. Czujesz delikatne ciepło, a silne grzanie trzeba od razu zgłosić. Laser ścisza ból, ale nie odbudowuje siły, dlatego zawsze łączymy go z ćwiczeniami. Liczbę zabiegów dobieramy do tego, jak reagujesz.

Zobacz, jak wygląda laseroterapia w Active-Fizjo →