Przyczyny i czynniki ryzyka wystpowania łokcia tenisisty
Łokieć tenisisty, znany również jako entezopatia nadkłykcia bocznego kości ramiennej, jest schorzeniem przeciążeniowym najczęściej związanym z powtarzalnymi ruchami nadgarstka i łokcia. Wyniki badań naukowych rzucają światło na przyczyny i czynniki ryzyka związane z jego powstawaniem:
1. Powtarzalne ruchy i przeciążenia biomechaniczne
Jednym z kluczowych czynników ryzyka są powtarzalne ruchy dłoni i nadgarstka, szczególnie w pracy zawodowej. Według badań, osoby wykonujące prace fizyczne, takie jak mechanicy, monterzy czy budowlańcy, są szczególnie narażone na przeciążenia w okolicy nadkłykcia bocznego. Ryzyko wzrasta również u osób spędzających długie godziny przy komputerze, gdzie powtarzające się ruchy nadgarstka (np. klikanie myszką) prowadzą do mikrourazów w obszarze ścięgien oraz ich przyczepów. Dotyczy do mięśni prostowników nadgarstka a w szczególności mięśnia prostownika, promieniowego krótkiego nadgarstka.
Badania wskazują, że osoby narażone na intensywne obciążenia biomechaniczne są aż 2,6 razy bardziej podatne na rozwój łokcia tenisisty niż osoby o mniej obciążającym trybie pracy.
2. Współistniejące dysfunkcje narządu ruchu
- Patologie stożka rotatorów – patologie stożka rotatorów mają istotny wpływ na rozwój i leczenie łokcia tenisisty. Mięśnie stożka rotatorów są kluczowym elementem łańcucha kinematycznego górnej kończyny. Ich osłabienie lub dysfunkcja prowadzą do zaburzeń biomechaniki całej kończyny górnej, co może skutkować przeciążeniami w rejonie łokcia, zwłaszcza mięśnia prostownika promieniowego krótkiego nadgarstka który najczęściej jest dotknięty tendinopatią w przypadku łokcia tenisisty.
- Radikulopatia szyjna na poziomie c6 i c7 – radikulopatia szyjna C6 i C7 to schorzenie wynikające z ucisku lub podrażnienia korzeni nerwowych wychodzących z tego odcinka kręgosłupa szyjnego. Przyczyną mogą być zmiany zwyrodnieniowe, dyskopatia, zwężenie otworów międzykręgowych lub urazy. Radikulopatia szyjna, szczególnie na poziomach C6 i C7, może powodować osłabienie mięśni prostowników nadgarstka i palców, w tym mięśnia prostownika krótkiego nadgarstka (ECRB), który jest najczęściej dotknięty w łokciu tenisisty. Osłabienie to prowadzi do przeciążenia ścięgna ECRB podczas codziennych aktywności, co zwiększa ryzyko urazu i rozwoju łokcia tenisisty. Jednocześnie ból wynikający z radikulopatii może promieniować do okolicy nadkłykcia bocznego, imitując lub nasilając objawy łokcia tenisisty.
- Zespół cieśni nadgarstka i Zespół de Quervain – Związek między zespołem cieśni nadgarstka i zespołem de Quervaina a entezopatią nadkłykcia bocznego (łokciem tenisisty) nie jest w pełni wyjaśniony. Uważa się jednak, że osłabienie siły chwytu, które występuje w obu tych schorzeniach, może prowadzić do kompensacyjnych przeciążeń mięśni prostowników w okolicy łokcia, co zwiększa ryzyko rozwoju tendinopatii w tej części kończyny górnej.
3. Demografia
Łokieć tenisisty najczęściej występuje w grupie wiekowej 40-50 lat, bez istotnych różnic między płciami.
4. Inne czynniki
Niektóre czynniki związane ze stylem życia oraz choroby metaboliczne również mogą zwiększać ryzyko łokcia tenisisty:
- Palenie papierosów – badania wskazują, że osoby z historią palenia mają o 46% większe ryzyko rozwinięcia tego schorzenia. Palenie pogarsza regenerację tkanek i zdolność mięśni do adaptacji.
- Hipercholesterolemia – podwyższony poziom cholesterolu został powiązany z większą podatnością na uszkodzenia ścięgien. Leki obniżające cholesterol (statyny) również mogą być czynnikiem ryzyka.
Leczenie łokcia tenisisty
1. Ćwiczenia terapeutyczne jako podstawa leczenia łokcia tenisisty
Ćwiczenia terapeutyczne pomagają odbudować siłę i wytrzymałość mięśni przedramienia, a także poprawiają odporność na obciążenia i powtarzalność ruchów. Program rehabilitacji powinien obejmować:
- ćwiczenia rozciągające,
- ćwieczenia wzmacniające,
- Ćwiczenia pliometryczne – szybkie dynamiczne ruchy z obciążeniem mięśni wprowadzane w późnej fazie.
Ważne jest stopniowe zwiększanie obciążenia oraz unikanie bólu lub kontrolowanie go na subiektywnie niskim poziomie podczas ćwiczeń, co pozwala na bezpieczne i skuteczne odzyskanie pełnej funkcji łokcia.
Ćwiczenia powinny być również ukierunkowane na wzmacnianie mięśni wchodzących w skład stożka rotatorów w stawie barkowym jeśli doszło do ich osłabienia lub w przeszłości występowały dysfunkcje tego stawu. Poprawa stabilności i kontroli stawu barkowego zmniejsza obciążenie i chroni staw łokciowy przed urazami.
2. Terapia falą uderzeniową (ESWT) w leczeniu łokcia tenisisty
Terapia falami uderzeniowymi (ESWT) to nowoczesna i nieinwazyjna metoda, która wykorzystuje akustyczne fale uderzeniowe, aby przyspieszyć procesy regeneracyjne, zmniejszyć ból oraz poprawić funkcję ścięgien i mięśni. Badania wskazują, że ESWT skutecznie redukuje ból i poprawia siłę chwytu dłoni u pacjentów z łokciem tenisisty, zwłaszcza w przypadkach, gdy tradycyjne metody leczenia zawodzą.
ESWT stymuluje regenerację ścięgien poprzez angiogenezę, proliferację tenocytów, syntezę nowych włókien kolagenowych i poprawę właściwości biomechanicznych.
3. Laser wysokoenergetyczny (HILT)
Laser wysokoenergetyczny może być stosowany jako jedna z metod terapii wspomagających w leczeniu łokcia tenisisty, szczególnie u pacjentów z utrzymującym się bólem.
HILT działa wielotorowo, wspierając regenerację, redukcję bólu i stanu zapalnego, poprawiając ukrwienie oraz biomechaniczne właściwości ścięgien. Jest skuteczną metodą wspierającą leczenie tendinopatii, szczególnie w połączeniu z innymi technikami terapeutycznymi, takimi jak ćwiczenia terapeutyczne czy terapia manualna.
4. Terapia manualna w leczeniu łokcia tenisisty
Terapia manualna, szczególnie w połączeniu z ćwiczeniami terapeutycznymi, może być wartościowym elementem kompleksowego leczenia łokcia tenisisty. Jej skuteczność w krótkim okresie wskazuje na możliwość złagodzenia bólu i poprawy funkcji.
Terapia manualna powinna dotyczyć również odcinka szyjnego kręgosłupa. W jednym z badań przeprowadzonym przez przez Dr. C. Chan Gunna które dotyczyło związku między łokciem tenisisty a dysfunkcjami odcinka szyjnego kręgosłupa uzyskano poprawę aż u 86% pacjentów u których zastosowano leczenie szyjnego odcinka kręgosłupa. Objawy łokcia tenisisty uległy poprawie w ciągu średnio 5 tygodni. Większość pacjentów wróciła do pełnej aktywności zawodowej.
Jak zabopiegać?
Aby zapobiec nawrotom dolegliwości i utrzymać pełną sprawność, warto wprowadzić kilka prostych zasad:
- Ergonomia w codziennych czynnościach
Zadbaj o właściwą pozycję pracy. Odpowiednia wysokość biurka, ustawienie monitora i ergonomiczna myszka mogą znacząco zmniejszyć przeciążenia nadgarstka oraz poprawić pozycję kręgosłupa szyjnego. - Regularna aktywność fizyczna
Ćwiczenia wzmacniające i rozciągające nie tylko mięśnie przedramienia, ale także całego układu ruchu, pomagają zapobiegać przeciążeniom. Regularna aktywność fizyczna wspiera również ukrwienie i regenerację tkanek. - Profilaktyka zdrowotna
Kontroluj stan swojego kręgosłupa, szczególnie odcinka szyjnego, który może wpływać na funkcjonowanie kończyny górnej. Regularne wizyty u fizjoterapeuty mogą pomóc we wczesnym wykrywaniu i leczeniu ewentualnych dysfunkcji. - Unikanie długotrwałych przeciążeń
Staraj się unikać wykonywania powtarzalnych ruchów przez dłuższy czas bez przerwy. Jeśli jest to nieuniknione, rób regularne przerwy. - Zdrowy styl życia
Zrezygnowanie z palenia, odpowiednia dieta bogata w składniki odżywcze wspierające zdrowie mięśni i ścięgien (np. kolagen, witamina C, cynk) oraz unikanie nadmiernego stresu mogą wspierać regenerację i poprawiać ogólną kondycję organizmu.
Pamiętaj, że zdrowie to proces, który wymaga świadomego działania – dbając o swoje ciało, inwestujesz w swój komfort oraz dobre samopoczucie na lata.